Dla osób pracujących w Norwegii: Prawa i obowiązki pracownika

Pracowniku, witaj w Norwegii. To bardzo ważne, abyś znał swoje prawa i obowiązki w pracy. Tutaj znajdziesz istotne informacje.

| 🇵🇱 Polish | 🇬🇧 English | 🇳🇴 Norwegian🇧🇬 Bulgarian🇪🇪 Estonian 🇱🇹 Lithuanian
🇷🇴 Romanian | 🇷🇺 Russian 

The images shows a man driving a car with an extra car on the roof. The caption on the image reads You could also be entitled to twice as much.

Wynagrodzenie

W Norwegii, jeśli pracujesz w określonych branżach, przysługuje Ci minimalne wynagrodzenie.

W Norwegii nie ma jednej ogólnej płacy minimalnej. Jest ona jednak zapewniona pracownikom kilku branż:  

  • Budownictwo   
  • Sprzątanie   
  • Hotelarstwo, gastronomia i catering  
  • Przemysł stoczniowy  
  • Rolnictwo i ogrodnictwo  
  • Rybołówstwo   
  • Branża elektryczna  
  • Drogowy transport towarów  
  • Przewozy turystyczne  

Sprawdź, czy otrzymujesz minimalne wynagrodzenie Stawki są regularnie aktualizowane.

Wynagrodzenie jest ustalane między Tobą a Twoim pracodawcą w ramach umowy o pracę. 

Skontaktuj się ze związkiem zawodowym w Twojej branży, aby dowiedzieć się, jakie stawki wynagrodzenia obowiązują. 

Więcej informacji o związkach zawodowych w Norwegii

W Norwegii zazwyczaj ustala się wypłatę wynagrodzenia raz w miesiącu.

Przy wypłacie wynagrodzenia lub zaraz po niej pracodawca musi wydać odcinek wypłaty, który pokazuje, jakie otrzymujesz wynagrodzenie brutto, jaka zaliczka na podatek została odprowadzona i jakich innych potrąceń dokonano z wynagrodzenia brutto, jakiej wysokości wypłatę otrzymujesz (wynagrodzenie netto) oraz metodę obliczania dodatku urlopowego.

Jeśli nie otrzymasz odcinka wypłaty, musisz zażądać go od swojego pracodawcy.

Główna zasada mówi, że pracodawca nie ma prawa dokonywać potrąceń z wynagrodzenia ani dodatku urlopowego.
Potrącenia z wynagrodzenia można dokonywać tylko wtedy, gdy jest to zgodne z ustawą lub uzgodnione z wyprzedzeniem na piśmie.

Jeśli coś zniszczysz lub zgubisz, musisz wyrazić zgodę na potrącenie z wynagrodzenia na poczet strat.

Jeśli pracujesz w jednej z branż, w której ustalone jest minimalne wynagrodzenie, nie ma możliwości uzgodnienia, że pokryjesz szkodę z wynagrodzenia.

Natychmiast skontaktuj się z pracodawcą ustnie, a następnie pisemnie.  

Skontaktuj się ze swoim związkiem zawodowym lub prawnikiem/radcą prawnym. Zabierz ze sobą umowę o pracę, karty ewidencji czasu pracy, odcinki wypłat i podobne dokumenty. 

Więcej informacji o tym, co zrobić, jeśli pracodawca nie płaci należnego wynagrodzenia 

Państwowa Inspekcja Pracy (Arbeidstilsynet) nie jest upoważniona do egzekwowania zaległych wynagrodzeń od Twojego pracodawcy, ale może nakazać mu wypłacanie w przyszłości odpowiedniego wynagrodzenia, jeśli pracujesz w branżach, w których obowiązuje płaca minimalna.  

W Norwegii główna zasada mówi, że wszyscy pracownicy mają prawo do urlopu i dodatku urlopowego. Masz prawo do 25 dni roboczych urlopu w roku.

Dni robocze to wszystkie dni, które nie są niedzielami, ustawowymi dniami wolnymi lub świątecznymi.

Pracownik ma prawo i obowiązek wykorzystać urlop w całości, a pracodawca ma obowiązek zapewnić mu pełny urlop.

Nie możesz swobodnie decydować, kiedy wziąć urlop. Jeśli masz konkretne plany dotyczące urlopu, pamiętaj, aby zapytać pracodawcę o wolne dwa miesiące wcześniej.

W przypadku różnicy zdań ostatnie słowo w tej sprawie ma pracodawca. Możesz jednak zażądać wykorzystania trzech tygodni nieprzerwanego urlopu w głównym okresie wakacyjnym, tj. od 1 czerwca do 30 września. 

Dodatek urlopowy zastępuje wynagrodzenie w czasie urlopu i wynosi co najmniej 10,2% Twojego wynagrodzenia brutto.

Świadczenie urlopowe jest wypłacane w roku następnym przed pójściem na urlop lub w chwili rozwiązania stosunku pracy. W przypadku osób w wieku powyżej 60 lat dodatek urlopowy wynosi 12,5%, mają one również prawo do dodatkowego tygodnia urlopu.

Więcej informacji o dodatku urlopowym

Czas pracy

Jako pracownik w Norwegii zawsze masz prawo wiedzieć, kiedy i ile będziesz pracować.

Normalne godziny pracy są również regulowane, co zapewnia, że nie będziesz pracować zbyt dużo, ale również to, że masz prawo do wynagrodzenia za nadgodziny.

Z zasady zwykły czas pracy w Norwegii wynosi:   

  • 9 godzin w ciągu 24 godzin (normalny dzień pracy)   
  • 40 godzin w ciągu 7 dni (normalny tydzień pracy)   

Jest jednak kilka wyjątków. 

Więcej informacji o czasie pracy 

Jeśli pracujesz w godzinach nadliczbowych, należy Ci się dodatek w wysokości co najmniej 40% ustalonej stawki godzinowej.

Możesz zawrzeć z pracodawcą pisemną umowę mówiącą, że nadgodziny będą w całości lub w części rozliczane w formie udzielenia czasu wolnego. 

Dodatek  do wynagrodzenia za nadgodziny w wysokości co najmniej 40% zawsze musi być wypłacany dodatkowo. 

Więcej informacji o nadgodzinach 

Jeśli pracujesz dłużej niż 5,5 godziny, masz prawo do przynajmniej jednej przerwy.  
Jeśli pracujesz 8 godzin, masz prawo do minimum 30-minutowej przerwy. 

W przypadku braku odpowiedniego pokoju socjalnego przerwa będzie traktowana jako płatny czas pracy. 

Jeśli pracujesz o 2 godziny dłużej niż normalne godziny pracy, masz prawo do 30-minutowej przerwy, która będzie traktowana jak czas pracy. 

Uśrednianie czasu pracy pozwala na stosowanie innego rozkładu godzin, co oznacza, że ​​w pewnych okresach można pracować więcej niż wynosi normalny czas pracy, a w innych okresach odpowiednio mniej.

Średni czas pracy nie może przekraczać 40 godzin tygodniowo.  

Więcej informacji o uśrednianiu czasu pracy  

Pracownikom przysługuje co najmniej:  

  • 11 godzin nieprzerwanego czasu wolnego w ciągu 24 godzin  
  • 35 godzin nieprzerwanego czasu wolnego w ciągu 7 dni  

Mogą występować wyjątki lub inne ustalenia.

Praca w porze nocnej (między 21:00 a 6:00) oraz praca w niedziele z zasady jest niedozwolona, chyba że wymaga tego charakter pracy.

Wynagrodzenie za pracę w tym czasie należy uzgodnić na piśmie w umowie o pracę.  

Więcej informacji o pracy w niedziele

Więcej informacji o pracy w nocy 

Czas, w którym jesteś do dyspozycji pracodawcy, musi być rejestrowany jako godziny pracy. Pracodawca musi mieć procedurę rejestrowania godzin pracy, a pracownicy muszą być o niej poinformowani.

Ważne jest, aby rejestracja godzin pracy była przejrzysta i łatwa do zrozumienia.

Z zasady należy rejestrować godzinę rozpoczęcia i zakończenia pracy. 

Umowy

Jeśli pracujesz w Norwegii, zawsze masz prawo do pisemnej umowy o pracę.

Obowiązuje to niezależnie od tego, czy zatrudnienie jest na stałe, czy na czas określony, czy pracujesz w pełnym, czy niepełnym wymiarze godzin.

Masz prawo do zawarcia z pracodawcą pisemnej umowy o pracę.

Jest to niezależne od formy zatrudnienia (na czas nieokreślony/na czas określony) oraz od tego, jak długo będziesz pracować, nawet jeśli będzie to tylko jeden dzień. Nie ma wyjątków od tej zasady.  

Za zawarcie pisemnej umowy o pracę odpowiada pracodawca.

Umowa o pracę jest ważna i potwierdza Twój stosunek pracy.

Umowa o pracę musi zawierać informacje, które są istotne dla Twojego stosunku pracy, tj. wynagrodzenie, data wypłaty wynagrodzenia, godziny pracy, dodatek urlopowy i czas obowiązywania umowy. 

Przeczytaj i zrozum, co zawiera umowa o pracę. 

Ważne punkty:   

  • Czy zatrudnienie jest na czas nieokreślony, czy określony? 
  • Ile godzin dziennie i tygodniowo będziesz pracować?  
  • Gdzie znajduje się miejsce pracy? Czy będziesz pracować w kilku miejscach? 
  • Wynagrodzenie i warunki płatności. Czy została sporządzona umowa dotycząca dodatkowego świadczenia urlopowego? 

Inne szczególne kwestie:  

  • Uśrednianie czasu pracy  
  • Praca w nocy i w niedziele oraz dodatkowe wynagrodzenie za ten czas  
  • Dodatek za wyżywienie i zakwaterowanie (w przypadku, gdy pracujesz w kilku miejscach)  
  • Czy wynajmujesz mieszkanie od pracodawcy? 

Jeśli czegoś nie rozumiesz, zapytaj pracodawcę. 

Umowa o pracę musi zostać zawarta jak najszybciej i podpisana przez obie strony nie później niż miesiąc po rozpoczęciu pracy.

Państwowa Inspekcja Pracy (Arbeidstilsynet) nie zaleca pracowania bez zawarcia umowy.   

Więcej informacji o zawartości umowy o pracę 

Szablony umowy o pracę w różnych językach

Główną zasadą w Norwegii jest to, że pracownik powinien być zatrudniony na czas nieokreślony, a umowa obowiązuje do czasu jej rozwiązania przez jedną ze stron.

Jeśli w umowie o pracę jest podana data jej wygaśnięcia, oznacza to, że jesteś zatrudniony na czas określony. Regulują to odpowiednie przepisy.  

Więcej informacji o zatrudnieniu na czas określony i nieokreślony

Możesz również pracować dla agencji pracy tymczasowej. W takim wypadku agencja jest Twoim pracodawcą i zatrudnia Cię do pracy dla innych. Nie możesz mieć wtedy warunków pracy i wynagrodzenia gorszych niż pracownicy zatrudnieni na czas nieokreślony, którzy wykonują podobną pracę.

Jeśli pracujesz w różnych porach dnia, pracodawca musi sporządzić grafik, który wykazuje, w jakich tygodniach, dniach i godzinach ma pracować dany pracownik.

Grafik należy przygotować jak najwcześniej, ale nie później niż dwa tygodnie przed rozpoczęciem pracy. Grafik musi być łatwo dostępny dla pracowników.

Jeśli pracodawca oddelegował Cię do pracy do Norwegii, to masz zasadniczo takie same prawa, jak pracownicy norwescy.

Dotyczy to również sytuacji, gdy jesteś zatrudniony przez agencję pracy tymczasowej lub koncern i zostałeś wysyłany do oddziału w Norwegii. 

Więcej informacjo o pracownikach delegowanych  

Jeśli pracodawca wysyła Cię do pracy, w której konieczne jest spędzenie nocy poza domem, to z zasady musi zapewnić wyżywienie i zakwaterowanie.

Istnieje również możliwość uzgodnienia stałej stawki za wyżywienie i zakwaterowanie, zwrotu kosztów na podstawie rachunków lub podobnego rozwiązania.

Ponadto istnieją pewne wymagania dotyczące standardu zakwaterowania. 

Więcej informacji o prawie do zakwaterowania

Jeśli pracodawca wypowie umowę o pracę, musi mieć ku temu ważny powód. Wypowiedzenie musi mieć formę pisemną.

Masz prawo do pracy i wynagrodzenia za okres wypowiedzenia, który wynosi jeden miesiąc, chyba że umowa o pracę stanowi inaczej. Liczy się to od pierwszego dnia miesiąca następującego po wypowiedzeniu.  

W przypadku poważnego naruszenia umowy o pracę pracodawca może Cię zwolnić. Oznacza to, że umowa o pracę wygasa ze skutkiem natychmiastowym i musisz zakończyć pracę.   

Więcej informacji o wypowiedzeniu  

W przypadku trudnej sytuacji ekonomicznej pracodawca może Cię wysłać na urlop postojowy. Oznacza to, że obowiązek pracy i wypłacania wynagrodzenia czasowo ustają. Musisz zostać o tym powiadomiony z wyprzedzeniem i możesz ubiegać się o zasiłek dla bezrobotnych z NAV. 

Więcej informacji o urlopie bezpłatnym

Środowisko pracy

Jako pracownik w Norwegii masz prawo do bezpiecznego środowiska pracy.

W miejscu pracy obowiązują wysokie wymagania dotyczące bezpieczeństwa, a wiele z nich jest regulowanych przez prawo.

Za zapewnienie bezpiecznego środowiska pracy odpowiada pracodawca.

Pracodawca musi wspólnie z pracownikami ocenić możliwe zagrożenia w miejscu pracy i jest odpowiedzialny za wdrożenie środków w celu usunięcia lub zmniejszenia ryzyka zachorowania lub odniesienia obrażeń przez pracowników podczas pracy.

Pracodawca musi zapewnić Ci szkolenie w języku, który rozumiesz. 

Wszystkie norweskie firmy muszą mieć własnego społecznego męża zaufania, którego wybierają pracownicy.

Jako pracownik musisz wiedzieć, kto jest mężem zaufania i jak możesz się z nim skontaktować.

Zadaniem społecznego męża zaufania jest dopilnowanie, by ​​pracodawca wypełniał swoje obowiązki w zakresie bezpieczeństwa, zdrowia i dobra pracownika.

Jeśli masz problemy w pracy, możesz zgłosić je społecznemu mężowi zaufania.  

Więcej informacji na temat społecznego męża zaufania

W branży budowlanej, hotelarskiej, gastronomicznej i usług porządkowych funkcjonuje system regionalnych społecznych mężów zaufania, którzy pomagają pracodawcom i pracownikom w działaniach na rzecz zapewnienia odpowiedniego środowiska pracy. 

Więcej informacji o systemie regionalnych społecznych mężów zaufania  

Jako pracownik masz również obowiązek przyczyniać się do tego, aby miejsce pracy zapewniało bezpieczne i zdrowe warunki pracy.

Postępuj zgodnie z wytycznymi firmy, używaj wymaganego sprzętu ochronnego i pomagaj uniknąć wypadków i obrażeń.

Informuj pracodawcę i społecznego męża zaufania o niebezpiecznych warunkach pracy.

Karta BHP to obowiązkowy identyfikator, który wszyscy pracownicy budowlani i sprzątacze muszą w sposób widoczny nosić w miejscu pracy.

Dotyczy to wszystkich firm, które wykonują pracę w Norwegii: norweskich i zagranicznych, przedsiębiorstw jednoosobowych i agencji pracy tymczasowej, a także zleceń długo- lub krótkoterminowych.

Za zamówienie Twojej karty BHP odpowiada pracodawca.

Karta jest imienna i ważna przez okres zatrudnienia oraz musi zostać odnowiona po dwóch latach.  

Jeśli nie otrzymałeś karty BHP, zgłoś się do pracodawcy.  

Więcej informacji o kartach BHP w budownictwie

Więcej informacji o kartach BHP w usługach porządkowych

Skontaktuj się z Państwową Inspekcją Pracy (Arbeidstilsynet)

Skontaktuj się z Państwową Inspekcją Pracy, jeśli nie otrzymujesz tego, do czego masz prawo, nie masz karty BHP lub masz inne uwagi dotyczące miejsca pracy. 

Możesz zadzwonić do Państwowej Inspekcji Pracy pod numer (+47) 73 19 97 00 lub skontaktować się z doradcami Państwowej Inspekcji Pracy w Centrum Obsługi Pracowników Zagranicznych. 

Z Państwową Inspekcją Pracy możesz skontaktować się anonimowo

Informacje dla zagranicznych pracowników i pracodawców, pochodzące z różnych urzędów w Norwegii, można znaleźć na stronie workinnorway.no